Grenseklosteret ved Glanerbeek

Inn til kapellet i St. Efremklosteret (foto: Arve Kjell Uthaug).

I Glane i Nederland, heilt på grensa til Tyskland, ligg det syrisk-ortodokse St. Efremklosteret. Tolv menneske bur her fast: fem kvinner og sju menn. Leiar av klosteret og hyrding for dei om lag 25 000 syrisk-ortodokse i Nederland er biskop Polycarpus.

Midtausten, India og diasporaen

Grenser er ikkje berre stenglser, dei er òg møteplassar. Eit kloster er sjølvsagt meint å vera ein møteplass mellom det himmelske og det jordiske. St. Efrem er samstundes ein møteplass mellom Midtausten og Europa. Dei syrisk-ortodokse i Europa kjem frå Midtausten, mange frå området Tur Abdin i Tyrkia, andre frå Syria og Irak. Vanskelege tider, terror og borgarkrig har gjort at desse kristne har prøvd å finna eit betre liv i Europa.

Dette eldgamle kyrkjesamfunnet har fått ei interessant geografisk utbreiing. Enkelt sagt finst dei syrisk-ortodokse tre stader. Kjerneområdet er i Midtausten, men der vert dei stadig færre. Lang fleire bur faktisk i India. Dei såkalla Tomaskristne der har røter tilbake til dei første kristne hundreåra. I dag er dei delt opp i ulike kyrkjesamfunn, men ganske mange står under den syrisk-ortodokse patriarken i Damaskus. Den tredje gruppa er den nye diasporaen, syrisk-ortodokse som i vår eiga tid har søkt ei ny framtid i Europa, på det amerikanske kontinentet og i Australia.

Den syrisk-ortodokse kyrkja er forresten nært i slekt med andre orientalsk-ortodokse kyrkjer som den armenske, den koptiske og den etiopiske. Eit viktig særdrag ved den syrisk-ortodokse er den rolla klassisk syriansk spelar som liturgisk språk.

Gudsteneste i Hengelo



Biskop Polycarpus (t.v.) studerer ei av bøkene som
Far Gabriel (t.h.) har ført i pennen. Gabriel, presten i
Hengelo, er ein flittig kaligraf. (foto: Arve Kjell Uthaug)

Dette siste høyrer eg med eigne øyro under gudstenesta i den syrisk-ortodokse kyrkja i Hengelo, Nederland, søndag 3. april. Eg skjønar knapt eit ord. Det ville heller ikkje ein allminneleg nederlendar gjort. For ein utanforståande som meg er det som eit gudfryktig kunstverk, under utvikling og innanfor faste rammer. Biskop Polycarpus er der i praktfull liturgisk drakt. Den lokale presten Abuna Gabriël Kaya, far Gabriel, deltek òg. Både han og biskopen voks opp i Tur Abdin i Tyrkia. Under gudstenesta har dei hjelp av mange menn og unge gutar til messinga og dei heilage handlingane. Ei gruppe unge jenter er kledde i lange, lyseblå drakter med hette, og står rundt ein lesepult og syng. 

Dei fleste ungdomsarbeidarar i Den norske kyrkja ville nok gledd seg om dei kunne telja så mange ungdommar under ei gudsteneste som dei som deltek i liturgien i Hengelo.

Liturgien tek si tid. Her er det røykjelse og bjøller. Og mykje kyssing - av bøker, av krossen i biskopens hand, av hender, av søyler. Liturgien vert messa eller sungen, men det er ingen salmesong slik vi er vane med.

Glasmåleri frå klosterkyrkja (foto: Arve Kjell Uthaug)

Eit vakkert, men ikkje planlagt innslag i liturgien er den vesle guten med Downs syndrom og fotballskjorte med nummer 10 og Messi på ryggen. Han vil gjerne vera med heilt framme og få med seg det som skjer saman med biskopen og dei andre. Nokre venlege og varlege forsøk blir gjort på å hysja litt på han og henta han. Men han ville vera heilt der framme ei stund, og får lov til det.

Etter gudstenesta er det ein kort kyrkjekaffi der mange helsar på biskopen. Etterpå er det måltid for ei mindre gruppe frå kyrkjelyden, saman med biskopen og dei av oss frå Aramaic Online Project, eller Nettarameisk, som er med under gudstenesta.

Grenser og bruer

Den kristne tradisjonen frå
Midtausten møter
Europa på ny (foto: Arve Kjell Uthaug)

Gjestfridomen er stor både i Hengelo og ved klosteret i Glane. Den syrisk-ortodokse kyrkja tok over dette klosteret i 1981. Hovudbygninga er stor og har sitt eige kapell.  I tillegg er det bygd ei ny kyrkje på området, med fagre glasmåleri - og med biskopar og prestar gravlagde i kjellaren. Like attmed kyrkjebygninga ligg den syrisk-ortodokse kyrkjegarden.

Heile tida blir eg minna om at mange av dei vi møter, eller foreldra deira, flytta hit frå Midtausten. Dei næraste slektningane deira kan like gjerne vera i Sverige eller Tyskland som her i Nederland. Ikkje berre har dei sitt eige syrianske kyrkjespråk - sin eigen "latin" - som blir brukt i liturgien. Dei har òg sitt eige daglegspråk kalla surayt (turoyo). Når presten og biskopen talar til forsamlinga, brukar dei surayt. Delar av liturgien er faktisk òg på dette moderne språket. Og under måltidet etterpå flyt samtalen i surayt. Men om neste generasjon vil snakka dette arameiske språket med kvarandre under kyrkjekaffien, er eit ope spørsmål. Målet med Aramaic Online Project er å ta vare på dette språket og sikra det ei framtid i Europa. For slik utviklinga er i Midtausten, finst gjerne ikkje surayt om nokre tiår om det ikkje finst i Vesten.

Biskop Polycarpus Augin Aydin voks sjølv opp i ein landsby i det gamle syrianske kjerneområdet Tur Abdin i Tyrkia. Her fekk han den første teologiske utdanninga si i Mor Gabrielklosteret. Seinare studerte han i London og Oxford, før han tok doktorgraden i USA. Biskopen i grenseklosteret ved Glanerbeek står sjølv på grensa mellom ulike kulturar, språk og tradisjonar. Dermed er han òg godt skikka til å skjøna dei dilemma flokken hans møter. I tillegg kan den unge biskopen, som er fødd i 1971, byggja bruer til den vestlege verda og til akademia. Klosteret er både eit kristent og eit kulturelt sentrum for syrianarane i Europa, og deltakinga i Aramaic Online Project er ei av oppgåvene den venlege og energiske biskopen har teke på seg.

Flukt og utvisking

Eit unikt innblikk i kvardagen som kristen.

Utanfor inngangsdøra ligg det eit avkappa hovud med ein kross oppå. Det er mor til den drepne som opnar døra, og blir møtt av det forferdelege synet. Ikkje så rart at kvinna bryt saman psykisk og ikkje er seg sjølv etterpå.

Historia om denne bilmekanikaren frå Aleppo i Syria, mor hans og familien deira er berre eit lite glimt frå Kari Fures bok Flukten fra Syria og Irak (Lunde forlag, 2015). Sjølv om denne hendinga er ekstrem, er ho ikkje eineståande. Andre i desse borgarkrigsherja landa har opplevd liknande ting.


Siste etappe?
Vi kan ikkje lenger seia at dei kristne i Midtausten er gløymde av resten av verda. Berre her i Noreg har det kome fleire bøker dei siste par åra som ser på den vanskelege situasjonen desse minoritetane lever under. I 2014 kom reportasjeboka Den siste nattverd ut på norsk. Boka var skriven av den danske journalisten Klaus Wivel, og hadde mange fellestrekk med boka frå Fure. Blikket var likevel delvis retta mot andre land i regionen. Begge er opptekne av Irak, men i tillegg fokuserer Wivel først og fremst på Libanon, Palestina og Egypt. I 2015 kom boka De kristne i Midtøsten, som er ei artikkelsamling skriven av forskarar knytte til Universitetet i Oslo. Utgangspunktet for begge desse bøkene, og for boka til Fure, er det same: 

Kristendommen oppsto i Midtausten, og dei kristne har levd i dette området i totusen år. Men i vår tid, framfor augo våre, kan denne store regionen bli tømt for kristne.

Vi må likvel hugsa hjelpeverbet kan. Sluttresultatet er ikkje kjent enno.

Diakonen frå Aleppo
Den aldrande diakonen frå Aleppo sparar seg ikkje. Flyktningane strøymer inn frå nabolandet Irak, og enno er det fred i Syria. Han deler ut mat til flyktningane, besøker, lyttar, prøver å oppmuntra og hjelpa folk til å ta vare på sjølvrespekten. Men den milde hjelparen kan òg refsa: Den rause drankaren er for han ein minst like god kristen som den gnitne kyrkjegjengaren. Uredd er han òg, og let seg ikkje stoppa om han fleire gonger er truga på livet. Og då han ein gong fekk høyra av nokre muslimar at han ville enda i helvete når han døydde, var den barske replikken klar: - Det går ikkje. Det er ikkje plass til meg i helvete, for der er det fullt av folka dykkar.

Diakonen frå Aleppo er ein av dei mange Fure har møtt og intervjua i denne boka. Intervjua ho har gjort spenner over nokre år, og dermed speglar boka den dramatiske utviklinga dei siste åra. Frå den gongen irakarar flykta over til det fredelege nabolandet i vest, til borgarkrigen braut laus og Syria vart det verste landet å leva i.  

Det er eit imponerande spenn i historiene som er foralde i denne boka. Først og fremst er det dei mange enkeltmenneska som gjer inntrykk. Elektrikaren, enkja med fire små born, den gamle bonden, nonna, presten, biskopen og arkemandritten, politikaren, eleven, studenten, den lovande fotballspelaren. Dei er her alle, og andre med. Og forfattaren har sjølvsagt møtt folk frå heile spekteret av kyrkjesamfunn som finst i dette området - anten dei er kaldearar (katolske), syrisk-ortodokse, protestantar eller trufaste frå den vesle og forjaga Assyriske kyrkja i aust. 

Eg vil tru det òg er ein styrke for boka at forfattaren er ei kvinne. Kanskje ville ikkje ein mann fått den same kontakten med kvinnene i boka, anten det er ei motlaus ung enke eller unge kvinnelege studentar som fortel at draumen deira er "å bli ferdig med studiene og finne en god mann" (s. 87). Samstundes ser ikkje Fure ut til å hatt problem med kontakten med biskopar og andre kyrkjeleiarar, som sjølvsagt alle er menn. 

Kari Fure formidlar møta med desse menneska, og historiene deira, med varme, innsikt og journalistisk profesjonalitet. Dette er godt og solid arbeid. Fure, som er redaktør i avisa Dagen, trekkjer òg linjene bakover i historia til oppløysinga av det ottomanske riket og folkemordet mot dei kristne minoritetane der. Resutatet er blitt ei viktig bok. Vi bør kjenna til vilkåra mange menneske lever under i Syria og Irak i dag. Det er det eine. Dessutan kjem mange menneske til oss som flyktningar frå desse landa, og vi bør vita om kva dei reiser frå. Det er det andre.

Er det eitt perspektiv eg kunne ønskt meg litt meir av i boka til Fure, så er det dette: Kva tenkjer dei muslimske naboane og lokale muslimske leiarar om det dei kristne grannane deira opplever? Nokre slike intervju kunne ha hjelpt oss til å skjøna situasjonen til dei kristne endå betre.  

Hjelpesentralane
- Mange born er bitre når dei kjem til oss. Når vi spør nye born kva dei ønskjer Gud skal gjera for dei, svarar dei ofte at president Bush som starta krigen, eller muslimane som såra dei, må døy. Derfor er tilgjeving det viktigaste vi kan læra desse borna. Det fortel kvinna som driv skule for irakiske flyktningeborn i Syria. Her får borna læra arabisk, engelsk, matte, data - i tillegg til å få mat. Og læra om tilgjeving. Sjølvsagt er det kyrkja som står bak og driv skulen i lokala sine.

Det er slåande når ein les denne boka kor stort arbeid dei lokale kyrkjene legg ned i å hjelpa flyktningane. Det kan vera mat og husrom, medisinar, skulegang, trøyst, sjelesorg og hjelp. Kyrkjene er hjelpesentralar. Desse kyrkjene kan heller ikkje basera seg på store offentlege overføringar. Dei må stola på Gud og medlemane sine. Utan at desse kyrkjene ville mange menneske gått under.

Ein annan representant for dei hjelpande hender er den gamle katolske nonna forfattaren møter i Beirut. Ho ser fram til at ho snart skal tilbake til Aleppo, byen dei fleste vil koma seg bort frå. Men ho vil tilbake og driva skulen vidare, sjølv om IS kva dag som helst kan ta over den delen av byen dei held til i. Ho har arbeid som ventar:

"De som har mye penger har reist til Europa, spesielt til Frankrike. De med litt mindre penger har reist til Libanon, og de med enda litt mindre til Tartos og Latakia. Men de virkelig fattige bor fremdeles i Aleppo. De har ikke råd til å dra noe sted." (s. 184)

Utvisking eller nytt liv
Mellom dei intervjua i boka, er nokre assyriske flyktningar i Beirut. Kanskje er dei no reiste vidare til Europa fleire av dei, det veit eg ikkje. Men til Beirut kom dei då IS jaga dei vekk frå Khabur-området i Nord-Syria, der dei hadde levd og dyrka jorda si. Her hadde forfedrane deira slått seg ned då dei måtte fara frå Nord-Irak etter massakrar på 1930-talet. Og til Nord-Irak (og Iran) hadde dei flykta litt tidlegare på 1900-talet frå krig, svolt og folkemord i den karrige fjellheimen aust i Tyrkia.

Mange av dei kristne i denne delen av Midtausten er folk på vandring. Flukt er ofte det rette ordet. Sjølv om dei har djupe røter i dette området, er det nesten ingen att i Tyrkia. Irak har mista dei fleste av sine kristne. Frå Syria flyktar både kristne og muslimar. Kor mange av dei kristne som vender tilbake til landet når det vonleg ein dag blir fred, veit vi ikkje. Men kanskje er det ikkje så attraktivt å venda heim til ein tilstand som utsett minoritet i eit samfunn der dei sekteriske spenningane er blitt forsterka av ein forferdeleg borgakrig.

Dermed er vi i Europa, der mange har slått seg ned. Sverige er eitt av dei landa som allereie lenge før den arabiske våren hadde mange kristne frå Midtausten, ikkje minst syrisk-ortodokse. Nokre av kapitla i boka handlar om livet med Sverige som nytt heimland. Eit land med syrianske biskopar, syrianske fotballklubbar og syrianske riksdagsmedlemar. Der byen Södertälje er blitt ein slags syriansk hovudstad i diasporaen. Fure let oss få møta flyktningar som prøver å finna seg ein ny heim, vimsete skulejenter, den oppofrande språklæraren, og presten - den milde fader Jakob. Den som vil utfylla med eit svært annleis perspektiv på dette samfunnet, kan finna fram den dystre reportasjen i Aftenposten. Svartmålinga i Aftenposten og det velvillige perspektivet til Kari Fure kan sikkert utfylla kvarandre. Begge er sikkert sanne, men dei viser fram svært ulike sider ved eitt og same samfunnet.


Biskop Polykarpus (foto: Arve Kjell Uthaug).

Det er mange opne spørsmål om dei kristne frå Syria og Irak. Det eine er om dei har ei framtid i Midtausten òg, eller om morgondagen finst einast i Europa og Vesten. Også her i Europa er det mange utfordringar. På mange måtar er det kyrkja, slektsbanda, den felles historia, og i nokre tilfelle òg eit truga arameisk språk, som bind saman desse menneska. Ingen ting av dette er spesielt knytt til det nye heimlandet. Vil dei kristne frå Midtausten bli viska ut som grupper i møte med sekularisering og integrering, eller vil dei ta vare på sin eigenart og i tillegg tilføra dei nye heimlanda noko annleis?
Biskop Polykarpus er ein av dei som sjølv har kome frå Midtausten og til Europa. No er han syrisk-ortodoks biskop i Nederland og held til ved St. Efrem-klosteret. Eg er slett ikkje sikker på om han vil få rett, men ein kan jo likevel vona - og eg let han derfor få det siste ordet i denne bokmeldinga. Kanskje endar ikkje historia om dei kristne i Midtausten som ei soge om flukt og utvisking:

"At østlig kristendom blir tydelig til stede i vestlige land der kristendommen er blitt svekket, kan tilføre ny vitalitet. Skattene fra østkirkene kan berike vestlige kristne. Sammen kan vi gjøre kristendommen relevant på nytt".  (s. 263)

Internasjonal konferanse om Seyfo

Frå syrisk-ortodoks kloster i Mosul i dagens Irak (postkort henta
frå Wikimedia Commons). 

Under første verdskrigen vart dei armenske og syrianske folkegruppene i det ottomanske (tyrkiske) riket forfølgde, fordrivne og massakrerte. Mest kjent er folkemordet på armenarane. Men syrianske kristne vart òg utsett for den same brutaliteten. Her hjelpte det ingen ting at desse menneska hadde røter i dette området tilbake til dei første hundreåra etter Kristus, lenge før islam og lenge før det tyrkiske riket.

24.-28. juni skipar Freie Universität i Berlin til ein stor konferanse om folkemordet på dei syrianske kristne. Katastrofen blir kalla seyfo, året under sverdet, og starten på folkemordet mot syrianarar og armenarar blir gjerne sett til april 1915. Dermed er det hundre år sidan no i år. Programmet er stort og variert på konferansen Sayfo 1915: An International Conference on the Genocide of the Assyrians/Arameans during the First World War.  Ordbruken kan ved første augekast verka litt forvirrande, men syrianarar er det same som assyrarar, som er det same som aramearar (men ikkje armenarar).

Avisa Dagen har forresten hatt ei rekkje interessante og innsiktsfulle artiklar om dei syrianske kristne og om den syrianske diasporaen.
 

Nytt prosjekt skal hjelpa med å redda arameisk språk

Professor Shabo Talay ved Universitetet i Bergen og Freie
Universität Berlin leier prosjektet Aramaic Online (Foto:
Arve Kjell Uthaug)

You will find a short article about the project Aramaic Online in English at the University of Bergen's home page. 

Verda er full av utryddingstruga språk. Det er berre å ta ein kikk på UNESCO-kartet over språk i fare om ein er i tvil. Nokre kan vera borte om få år, andre heng i ein tynn tråd om ein ser eit par generasjonar fram i tid. Det arameiske språket turoyo høyrer til i denne siste gruppa. Arameisk var ein gong eit stort og utbreidd språk i Midtausten, og det var språket Jesus snakka. No er det berre små lommer att der moderne arvtakarar etter dette språket har overlevd. 

 

Turoyo er ein av desse etterkomarane etter det gamle arameiske språket. Kjerneområdet er Tur Abdin i Tyrkia og tilgrensande område i det nordlege Syria. Som med fleire andre minoritetar i Midtausten, er det ein tett samanheng mellom folkegruppe, språk og religion. Turoyo blir brukt av aramearar. Dei er kristne, og mange av dei høyrer til det Den syrisk-ortodokse kyrkja. På grunn av utvandring til Europa er det no langt fleire som snakkar turoyo i «diaspora» enn i det gamle kjerneområdet. Dei finst i land som Tyskland, Nederland og ikkje minst i Sverige. Alle som snakkar turoyo, er (minst) tospråklege anten det andre språket er arabisk, tysk, svensk eller eit anna. Det blir oppgitt ulike tal for kor mange som snakkar språket. Ethnologue opererer med 62 000. Men dette er vanskeleg å måla, og eg har sett langt høgare tal andre stader.

Korleis kan ei innvandrargruppe ta vare på språket når andre og tredje generasjon går over til målet i det nye landet og er i ferd med å gløyma det gamle? Går det an å bli integrert, men likevel ta vare på språket foreldra eller besteforeldra tok med frå eit anna land? Når dei som brukar språket i det gamle kjerneområdet blir færre og færre – på grunn av utvandring, væpna konfliktar og press frå storsamfunnet – kviler i verste fall heile framtida for språket og identiteten som eige folk på skuldrene til diasporaen i Europa. 

Det blir gjort noko for å sikra turoyo ei framtid. Tidlegare denne veka vart det kjent at prosjektet Aramaic Online leia av professor Shabo Talay får 450 000 euro frå den felleseuropeiske støtteordninga Erasmus+. For desse pengane skal prosjektet utvikla eit nettbasert kurstilbod i turoyo, utvikla læremateriale, tilby sommarskular til unge, gje opplæring til lærarar i språket og organisera eit internasjonalt nettverk av ekspertar. Fordi turoyo først og fremst lever som talemål, må prosjektet òg utvikla ei ny rettskriving. Språket har sine røter i det klassiske syriske språket, som ikkje lenger blir brukt som daglegspråk, men lever som liturgisk språk og i gamle bøker. Dessutan står turoyo med eitt bein i Midtausten og eitt i Europa, og prosjektet legg opp til å bruka både det latinske alfabetet og det syriske alfabetet. Det siste er ei krusedullskrift som minner om arabisk. Prosjektet Aramaic Online er forankra ved Institutt for framandspråk, Universitetet i Bergen (for ordens skuld: Eg jobbar der, og er med som administrativ koordinator i prosjektet). Samarbeidspartnarar er Freie Universität Berlin, University of Cambridge, Universität Leipzig og St. Efrem-klosteret i Nederland. Det siste er eit syrisk-ortodoks kloster leia av erkebiskop Mor Polycarpus Augin Aydin. Klosteret er allereie eit viktig senter for arameisk språk og kultur i Europa og har eit stort kontaktnett i arameiske miljø i Europa. Ikkje alle slike universitetsprosjekt har eit kloster og ein erkebiskop med på laget.

"We Christians live in fear in Syria"

Frå Aleppo (Foto: Voice of America, Wikimedia Commons)

Det er lett å bli immun mot rapportar frå krigsherja land, kanskje særleg når krigen har vart lenge. Slik er det med Syria. Det er ikkje berre kristne som lir der, men som minoritet kjem dei stundom på ein særleg måte i klemme mellom dei stridande partane. Eit godt nyhende var det at tretten kidnappa nonner vart sette fri for nokre dagar sidan. Når det gjeld dei to biskopane som vart kidnappa i Aleppo for snart eit år sidan, veit vi framleis ikkje noko sikkert. Nokre meiner dei er drepne av ei islamistisk gruppe, men sikre er vi ikkje.

Biskop Antoine Audo har skrive ein liten artikkel i britiske Telegraph. Biskopen lever og arbeider i den krigsherja storbyen Aleppo. Artikkelen får fram den vanskelege situasjonen, men biskopen er samstundes ikkje utan håp.

Magasinet Strek om dei syrisk-ortodokse i Tur Abdin

Mor Gabriel-klosteret i Tur Abdin.
Foto: Nevit Dilmen, Wikimedia Commons.

Det unge magasinet Strek er både spennande og vakkert. I siste utgåva har redaktøren laga reportasje frå klostera som klorar seg fast i det tyrkiske fjellområdet Tur Abdin, munkane og nonnene som lever der, og dei få kristne landsbyane som har greidd seg heilt fram til i dag. Ein av desse landsbyane, Kafro, er jamvel gjenoppliva av suryoyoar som har gjort "alija" og vendt tilbake frå Vest-Europa. Og fader Yoakim og har fått med seg bror Aho og blåse liv i det nedlagde klosteret Mor Augin, som kanskje har røter heilt tilbake til første halvdelen av 300-talet. Den innsiktsfulle reportasjen i Strek får ekstra drahjelp av ein fotograf som veit kva han gjer.

Artikkelen handlar ikkje berre om dette, men òg om eit spennande musikalsk samarbeidsprosjekt mellom syrisk-ortodokse klosterfolk i Tur Abdin, Erik Hillestad, Kirkelig kulturverksted, Stefanusalliansen og koret SKRUK frå Norge. Resultatet skal koma ut som cd i haust, og ifølgje reportasjen i Strek har NRK tenkt å senda eit tv-portrett av Hillestad og plateprosjektet i Aust-Tyrkia. Både musikken og dei norske tekstane er eg spent på, og det skal bli interessant å sjå i kva grad tekstane - og ikkje berre musikken - tek mål av seg til og greier å formidla den fromheten og tradisjonen som har bore oppe desse kristne samfunna gjennom tidene.

Uansett er dette eit nytt, spennande prosjekt frå Kirkelig kulturverksted og sunnmørskoret SKRUK. Dei gamle av oss hugsar gjerne då dette plateselskapet kom feiande med kassetten "Kvite som negrar", der SKRUK og Ytre Suløens Jass-ensemble løfta fram negro spirituals på ein måte mange av oss var ukjende med. Reine revolusjonen.

Tilbake til Damaskus

På Aposteldagen i dag, søndag 30. juni, handlar ein av tekstane om Paulus som hata,

Paulus på vegen til Damaskus, slik kunstnaren
Michelangelo Merisi såg det (Wikimedia Commons)

 

forfølgde og truga kristne på livet. På vegen til Damaskus i dagens Syria møtte han sin overmann i eit syn som blinda han. I Damaskus fekk han synet tilbake, vart kristen, vart døypt, tok til å forkynna evangeliet og vart for første gong sjølv forfølgd på grunn av trua på Kristus og måtte røma byen.

For nokre få dagar sidan vart det sprengt ei bombe utanfor den gresk-ortodokse Jomfru Mariakyrkja i eit kristent kvarter i Damaskus. Fire menneske miste livet, fleire andre vart såra og butikkar vart skadde. Kva som var årsaka til eksplosjonen, er ikkje heilt klart, men det vert hevda at ein sjølvmordsbombar sto bak. Dette er berre eitt av mange tragiske overgrep i den syriske borgarkrigen, der kanskje rundt hundre tusen menneske har mist livet til no. Dei kristne er som minoritet ei av fleire sårbare grupper i denne situasjonen, klemde som dei er mellom Assad-regimet, som var undertrykkande men gav minoritetane levelege vilkår, og opprørarane, som ifølgje rapportane får eit sterkare og sterkare innslag av ekstreme islamistar. Tidsskriftet The Economist sin blogg om religion og samfunn gjev eit bilete av den vanskelege stoda for kristne i Syria:

Politics aside, there is of course plenty to be concerned about. In recent days, a stomach-churning video (since taken off YouTube) has been circulating that appears to show a Syrian Christian priest, and another man, having their heads cut off with a small knife before a cheering crowd in a rebel-controlled area. The Roman Catholic authorities have reported the death of a Franciscan monk during a raid on a monastery in the north of Syria on June 23rd. Yesterday there was a suicide bombing outside the headquarters of the Greek Orthodox Patriarchate (…….) in Damascus that killed four people who were queuing for food. The Patriarch, John X, had entered the premises shortly beforehand and the bombing may have been aimed at him. The Patriarch's brother is one of two bishops from Aleppo who were kidnapped in April; the absence of any concrete news about them seems deeply worrying.

Mange av dei som kjempar i Syria, anten dei er syrarar eller frå utlandet, ser ut til å vera verre enn forfølgjaren Paulus i sin fanatiske iver. Det kan ikkje vera lett å finna håp i ein slik situasjon, men Aposteldagen er ei påminning om at mangslag folk før har møtt sine vendepunkt, hoppa av frå galskapen og fått ei heilt anna retning på engasjementet. Denne dagen bør òg vera ei påminning om dei to biskopane Yohanna Ibrahim og Boulos Yazigi frå Aleppo, som i si apostoliske teneste er gjort til gislar og no har site over to månader i fangenskap.