Gudstenestebesøk og kyrkjeval

 
Kyrkjevalet er over. Stavanger var det einaste bispedømet som valde eit fleirtal som står for det tradisjonelle synet på ekteskapet. Stavanger er òg det bispedømet der folk går oftast til gudsteneste. Dei to bispedøma som følgjer hakk i hel med gudstenestebesøk, valde like mange homoliberale som homokonservative representantar til kyrkjemøtet. Dei åtte bispedøma som har dårlegast gudstenestebesøk, valde alle eit fleirtal av homoliberale.

Dette er kort fortalt det ein kan lesa ut av illustrasjonen ovanfor. Høgda på søylene viser kor mange gonger eit gjennomsnittleg kyrkjemedlem årleg går til gudsteneste i kvart bispedøme. Realiteten er at alle norske bispedøme har svært lågt gudstenestebesøk. Likevel er det klare skilnader bispedøma imellom. Dårlegast ut kjem Borg med 1.2, best er Stavanger med 2.1. Tala er frå 2013 og er henta frå Tilstandsrapport for Den norske kirke 2014, utgitt av Stiftelsen Kirkeforskning.  

Fargane på søylene viser haldningane til samkjønna ekteskap hjå dei representantane som vart valde no i september. Representantane som er valde i eigne val av presteskapet og dei andre kyrkjeleg tilsette, er haldne utanfor. Eg har berre sett på lekfolket sine representantar som vart valde i det opne kyrkjevalet, der alle medlemar av Den norske kyrkja kunne delta, og der altså 16.7 prosent møtte fram. Ut frå opplysningane i Vårt Land og på den offisielle heimesida til kyrkja, har bispedøma fått tre ulike fargar. Raude bispedøme har valt eit fleirtal som er for kyrkjeekteskap for homofile. Vala i dei oransje bispedøma gav like mange representantar på kvar av sidene. Det grøne bispedømet valde fleire motstandarar enn tilhengjarar av kyrkjeekteskap for homofile.

Valordningane rundt om i bispedøma varierer noko. Dei fleste bispedøma valde alle lekfolksrepresentantane sine til kyrkjemøtet gjennom det opne valet no i september. Men fire bispedøme peikar ut nokre av representantane gjennom dette valet og nokre gjennom val i sokneråda. Dei aller fleste bispedøma har hatt to vallister: ei frå Åpen folkekirke, der alle kandidatane støtta homoekteskap, og ei frå nominasjonskomiteen der det var ei blanding av tilhengjarar og motstandarar. Her kunne ein likevel påverka personvalet gjennom å kryssa av for (kumulera) nokre av kandidatane. Ekteskapssaka har vore det  heilt dominerande stridsspørsmålet i valkampen. Og trass i litt varierande valordningar og listetilbod er det grunn til å tru at dette spørsmålet har vore styrande for både val av liste og for kven veljarane har kryssa av på nominasjonskomiteen si liste.

Samanfall av faktorar - som "høgt" kyrkjebesøk og val av representantar som står for det tradisjonelle synet - treng ikkje tyda på ein årssakssamanheng. Men samanfallet er interessant.

Derfor stemmer Ola Didrik Saugstad (I DAG)

Kloke ord frå Ola Didrik Saugstad om kvifor han røystar ved kyrkjevalet, som er i dag 14. september.

Godt kyrkjeval

Mariakirken i Bergen (Foto: Nina Aldin Thune, Wikimedia Commons)

Måndag 14. september er det lokalval i Norge. I tillegg til, og i skuggen av dette er det kyrkjelege val til sokneråd og bispedømeråd. Ein kan meina mykje om både opplegg og ressursbruk og teologi når det gjeld denne ordninga med kyrkjelege val. Men ting er no ein gong slik dei er.

Valet til sokneråda er stort sett ei lite kontroversiell sak. Det er snakk om å finna folk som er villige og godt skikka til å ta på seg eit verv. Konkurransen er ikkje stor, og det er uvanleg med meir enn ei liste.

Valet til bispedømeråda er derimot blitt ein arena for konkurrerande lister, ulike syn og tendensar til valkamp. Saka som splittar, er spørsmålet om to personar av same kjønn skal få lov å gifta seg i kyrkja. Dei som blir valt til bispedømeråda, har òg plass i kyrkjemøtet og skal dermed vera med på å avgjera dette spørsmålet. Alle bispedøme har ei liste der det er ei blanding av folk med ulike syn. Dette er nominasjonskomiteen si liste. I tillegg har dei fleste bispedøma, men ikkje alle, fått ei konkurrerande liste frå Åpen folkekirke, ei liste som i praksis er ei kampliste for å få kyrkja til å godkjenna homofilt samliv og ekteskap.

UPARTISK?: I ein slik situasjon skjer det òg ein del underlege ting. Kyrkjerådet, som er ansvarleg for å koordinera kyrkjevalet, har sett i gang ein kampanje for å få folk til å røysta. Heilt naturleg. Kampanjen heiter "Derfor stemmer vi". Her opptrer såkalla "ambassadørar" for kyrkjevalet, dvs. politikarar og kjendisar som fortel oss kvifor dei sjølve skal stemma og kva saker som er viktige for dei. Det er ingen ting gale med at folk seier det dei meiner. Problemet med denne kampanjen er at han er i regí av valarrangøren, som skal vera nøytral, samstundes som han har ei klar slagside i det mest kontroversielle spørsmålet under valet. Fleire av av ambassadørane kyrkjerådet har fått tak i, har markert støtte til kyrkjeleg ekteskap for to av same kjønn, og fleire av dei brukar kampanjen "Derfor stemmer vi" til å markera dette synet. Nokre av ambassadørane deltek òg i Kirkelig kulturverksted sin kampanje til støtte for Åpen kirkegruppe. Derimot ser eg ingen ambassadørar som målber det motsette synet. 

Slagsida i Kyrkjerådet sin kampanje blir på mange måtar toppa når statsråden med ansvar for kyrkjesaker, Thorhild Widvey, brukar ambassadørrolla til å uttrykka støtte til vigsle av likekjønna i kyrkja. Kyrkjerådet endar med kampanjen "Derfor stemmer vi" opp med å spegla makta i samfunnet. Samstundes svekker rådet tillita til seg sjølv som upartisk forvaltar av kyrkjevalet.

LÅGT I TERRENGET: Det er mange på den såkalla konservative sida (forresten eit dårleg ord i denne samanhengen) som ligg lågt i terrenget. Og det skjønar eg godt. Ikkje ønskjer vi å gjera livet vanskeleg for homofile, sjølv om nokon sikkert trur det. Dessutan synest vi det blir feil at det "alltid" skal bli homo-krangel når media omtalar kyrkja. Det gjev eit heilt feil bilete av arbeidet i kyrkja på lokalplanet. Som om dette ikkje var nok, har vi heller ikkje så lyst til å bli assosiert med upopulære standpunkt. Andre - sånne som Øyvind Benestad og Egil Morland - får ta seg av det.

Alle desse grunnane til å liggja lågt i terrenget forstår eg godt. Men ligg no ikkje så lågt i terrenget at du ikkje ein gong når opp til stemmeurna måndag 14. september. Er du medlem og bryr du deg om kyrkja, så gå og stem. Det er enkelt. I nokre fylke finst det berre ei liste (nominasjonskomiteen si), i andre fylke finst både denne lista og Åpen folkekirke si liste. Eg oppfordrar alle til å gå og røysta på nominasjonskomiteen si liste og kryssa av tre personar du har tru på. Dermed gjev du desse personane tilleggsstemme og fører dei oppover på lista. Meir enn tre personar har du ikkje lov til å kryssa for. Bispedøma har liggjande ute presentasjonar av kandidatane. Levende folkekirke, som står for eit tradisjonelt bibelsk syn på ekteskapet, har lagt ut kortfatta informasjon her om kven som står for dette synet. I Bjørgvin, som er mitt bispedøme,er det heldigvis mange gode kandidatar - frå dei yngste til dei eldste - å velja mellom.

KORT SAGT: Delta i bispedømerådsvalet 14. september. Eg anbefalar lista frå nominasjonskomiteen. Kryss av for tre personar du har tillit til. Eg rår til kandidatane som Levende folkekirke støttar.

Vi vil ei kyrkje som er trufast mot den kristendommen vi har fått frå apostlane, og som derfor har hjelp å gje til oss famlande, feilande menneske - for det er vi alle. Eit pent dekorert ekkorom er det lite hjelp i.

Godt kyrkjeval.