Evna mange journalistar ser ut til å mangla

Til tider kan det sjå ut som mange norske journalistar og kommentatorar har sikra seg varig fritak frå evna til å skilja mellom smått og stort. Det er synd. For misser ein denne evna, vil det som kunne vore ein sterk rettferdssans, lett gli over i flokkstyrt fanatisme.

Eg meiner det som skjer i Senterpartiet for tida, illustrerer dette på ein sørgjeleg måte. Først og fremst er det den opphausa tekstmeldinga til tidlegare partileiar Navarsete. Sjølvsagt burde ingen senda ei slik melding. Ein treng ikkje ein gong lang fartstid frå søndagsskulen for å skjøna såpass. Men ei ufin, seksualisert melding til ein tidlegare partileiar, som blir meldt av partiet to år i etterkant, og som kanskje ikkje er straffbar, er neppe noko politiet skal prioritera. Påtalemakta har naturleg nok lagt bort saka. Kvifor? Dei som lurar på det, kan gå inn på google og t.d. søkja på «lang ventetid alvorlige saker politiet». Det finst rett og slett langt alvorlegare saker, som opplagt er straffbare, og som det er kjempeviktig å prioritera.

Senterpartiet ser elles ut til å ha meldt seg på ein slags landskappleik i sjølvskading. Enkeltpersonar i partiet legg for dagen tankar om kollektiv avstraffing som samsvarar lite med alminnelege prinsipp i ein rettsstat. Og norske media fyrer oppunder, driv saka framover og gjer henne større enn ho nokon gong burde vorte. Eg kan for så vidt skjøna at saka kan verka pirrande på journalistar. Ti mann på hyttetur, ingen tilstår, kven er den skuldige? Det har nesten noko agatha christiesk over seg. Men saka kvalifiserer likevel ikkje til store oppslag i media dag etter dag.

Eg trur mange alminnelege menneske skjønar dette, og er oppgitte over både politikarar og journalistar. Heldigvis finst det òg nokon kommentatorar som ser tusseskapen i mediedekninga, slike som Magne Lerø og Kaj Skagen. I Dag og Tid fortel Skagen om då han var elev på ein liten landsens skule, der faren var lærar. Der var det nokon som byrja å skriva grisepreik om faren på ein mur. Sikkert ikkje så kjekt for han som hadde læraren som far, forresten. Men den same læraren greidde å få saka ut av verda på ein måte som fekk fram at skribleria ikkje var akseptable, utan å gjera saka større og verre enn ho trong vera for både dei innblanda og andre. Eg har aldri kjent far til Kaj Skagen. Men eg vonar, og innbiller meg, at viss det verkeleg hadde skjedd eit alvorleg overgrep mot ein av elevane ved skulen hans, hadde han reagert på ein annan måte.

Så er det altså dukka opp ei ny sak i Senterpartiet. Ei som den gongen for fem år sidan var leiar av ein landsdekkande ungdomsorganisasjon varsla statsministerens kontor om at ein rådgjevar i Ola Borten Moe sitt departement var i overkant uformell og flørtande, og at han etter eit tv-opptak hadde sendt melding til henne om at ho var sexy på fjernsyn. Rådgjevaren var då i slutten av tjueåra, og leiaren i ungdomsorganisasjonen var fire år yngre. Ho fekk ei oppringing frå statsråd Borten Moe som gjorde at ho følte seg liten, og ifølgje henne sjølv vart ho oppmoda om ikkje å gå vidare med saka. Deretter vart ho ringt opp av den aktuelle rådgjevaren som beklaga og la seg flat – og, ser det ut til, endra oppførsel mot henne.

For alt eg veit, og ikkje veit, kan det henda Borten Moe burde handtert saka betre. Det er viktig at dei som tek opp noko dei opplever ubehageleg, vert møtt med respekt. Og eg synest kvinna som var involvert, skriv mykje fornuftig i facebook-saka si om hendinga. Men kva skade skjedde eigentleg? Og la ikkje den omtalte rådgjevaren seg flat nok? Var det ikkje fornuftig å leggja bort saka etter dette? Men fem år etter er dette altså ei sak norske media kan varma opp på ny, og servera som noko stort og viktig. Eg gruar meg til framhaldet dersom den fjerde statsmakt skal sjå det som si fanesak å grava fram alt som har utspelt seg av klein flørting rundt om i fedrelandet.

Norske journalistar og kommentatorar er velkomne ut av bobla si, om det kunne freista. Det er plass til dei i den verkelege verda her ute med oss andre.  

Ekstrem forvandling

Motstraums råd om sex og samliv (illustrasjonen er henta frå
logoen til nettsida www.guttogjente.no)

Det er interessant, og trist, å sjå kor kort vegen er frå rolla som uglesett utgruppe og sær minoritet til å gå inn i rolla der ein trøkker ned andre. I saka om nettstaden www.guttogjente.no, er det representantar for Landsforeningen for lesbiske, homofile, bifile og transpersoner (LLH) og Human-Etisk Forbund (HEF) som ser ut til å gjennomført denne forvandlinga med dei beste stilkarakterar.

Folka bak nettstaden vil gje unge råd om samliv og sex basert på tradisjonell kristne moral. No er det ikkje mitt inntrykk at internett druknar i den slags. Men denne nettsida presenterer altså seg sjølv som ”en annerledes veledningsside om kropp, sex, forhold og identitet basert på Bibelens verdier”, og ein frårår m.a. sex mellom menneske av same kjønn. I det faglege rådet til nettsidene sit to teologar, ein familieterapeut, ei helsesøster og ein overlege. Det er særleg dei to siste av desse, ekteparet Weum, som får kritikk i ein artikkel på nrk.no. Styreleiar Tom Hedalen i Human-Etisk Forbund har rapportert ekteparet Weum inn til fylkesmannen i Troms. Leiar Bård Nylund i LLH meiner at det å vera offentleg tilsett helsepersonell ikkje harmonerer med den type råd som guttogjente.no gjev.

Skulle dei to få medhald, kan det føra til ei sterk innskrenking av ytringsfridomen. Helsepersonell har òg ytringsfridom. Dei har full rett til å engasjera seg på fritida med den kompetansen og den overtydinga dei har. Og det er vel framleis lov for helsepersonell, og for andre i det norske samfunnet, å meina at allminneleg kristen samlivsetikk er bra for både enkeltmenneske og samfunnet.

Mange media har fokusert på at homofile har det vanskeleg i delar av verda. Og, det er heilt rett, trøkket mot ekteparet Weum kan ikkje samanliknast med det mange homofile opplever rundt om i verda. Likevel gjev det grunn til ettertanke at nokon ser ut til å vilja snu opp ned på meinings-dominansen og servera han i norsk light-utgåve: Viss du som helsepersonell gjer deg til talsmann for tradisjonell kristen samlivsmoral, kan du få problem med fylkeslegen, og kanskje bør du finna deg ein annan jobb.

Eller har eg misforstått Nylund og Hedalen? Ingen ting ville i så fall vera betre.

Eg vil ikkje ha eit samfunn der helsepersonell må velja mellom ytringsfridomen og jobben. Og eg vil tru mange både humanetikarar og homoaktivistar ikkje berre ser den fine ironien i medieutspela frå LLH og HEF, men òg kjenner eit visst ubehag ved at deira talspersonar går inn i ei slik rolle.

Din tanke er fri, kjære helsearbeidar, men du bør kanskje ikkje uttrykka offentleg kva du trur.